Zdjęcia RTG Żeber

Pozycjonowanie w zdjęciach RTG żeber.
Wskazania do wykonania badania, ułożenie pacjenta, warunki ekspozycji, wstępna ocena zdjęcia 
oraz praktyczne wskazówki.

Zdjęcia rentgenowskie żeber, często są uznawane za niezbędne do wykonania przy podejrzeniu złamania w ich obrębie.
W rzeczywistości jednak potwierdzenie złamania żebra na obrazie rentgenowskim nie wpływa na postępowanie z pacjentem,
jedynie powikłania złamania, takie jak odma opłucnej lub infekcja płuc wpływają na dalsze leczenie pacjenta, tak więc sugeruje się, aby w takim przypadku wykonać również RTG przeglądowe klatki piersiowej.

W tej sekcji znajdziesz następujące projekcje:

  • PA/PA
  • skośna PA/AP

Wskazania do wykonania badania RTG żeber:

  • złamanie żeber
  • podejrzenie przerzutów do żeber
  • urazy klatki piersiowej

RTG żeber w projekcji PA

Zdjęcie rentgenowskie żeber w projekcji PA jest specyficzną projekcją wykonywaną w celu diagnostyki przednich łuków żebrowych
W przeciwieństwie do standardowego zdjęcia klatki piersiowej, ta projekcja wymaga zmniejszenia napięcia lampy (kV) i zwiększenia natężenia prądu (mAs) w celu zobrazowania struktur kostnych.

  • Pacjent stoi wyprostowany, przodem do statywu, broda uniesiona w celu wyrzutowania jej z obrazu płuc, ręce na biodrach, barki wysunięte do przodu aby łopatki znalazły się poza obrazem płuc.
  • Promień centralny jest prostopadły, należy go wypośrodkować na wysokość kręgu Th7 (lub na wysokości kąta dolnego łopatki), na środku odległości między kręgosłupem a ścianą boczną klatki piersiowej.
    Górna krawędź ok. 5cm powyżej barków.
    Dolna krawędź poniżej 12-go żebra.
  • Płuco po stronie badanej musi znajdować się na środku detektora, po bokach należy obustronnie zachować marginesy.
  • Odległość SID = 100cm
  • kV = 60/70
  • mAs = 30/40

Na pełnym wdechu.

Cała klatka piersiowa musi być widoczna, uwidaczniając całkowicie żebra od 1-go do 12-go.

  • broda nie powinna rzutować się na żadne struktury klatki piersiowej
  • ramiona nie mogą nakładać się na boczne części ściany klatki piersiowej 
  • łopatki są wyrzutowane poza obraz płuc
  • końce mostkowe obojczyka są w równej odległości od wyrostka kolczystego
  • minimum 10 tylnych łuków żebrowych widocznych powyżej przepony

    Wystawienie skierowania tylko i wyłącznie na RTG żeber w przypadku podejrzenia złamania ich struktury budzi kontrowersje, jednak jest to cały czas powszechnie stosowane.

    Możesz wykonać również zdjęcie RTG żeber obustronnie w projekcji PA, pamiętaj wtedy o odpowiednim umieszczeniu promienia centralnego.

    Niekiedy będzie potrzeba wykonania tego zdjęcia w dwóch projekcjach, jedna obejmować będzie górne żebra a druga analogicznie – dolne.

    Korzystając z systemu AEC upewnij się, że nie korzystasz z programu dla płuc/klatki piersiowej, ponieważ nie uzyskasz wtedy takiej ekspozycji, która będzie diagnostyczna dla struktur kostnych klatki piersiowej.

    Stawy mostkowo-obojczykowe są świetnym wskaźnikiem rotacji pacjenta podczas pozycjonowania. Jeżeli jeden staw jest szerszy od drugiego, oznacza to, że strona ta jest odsunięta od detektora.

    Pamiętaj o poprawnym oznaczeniu strony, bywa że u pacjenta istnieje dekstrokardia czy odwrócenie trzewi, gdzie szczególnie istotne jest dobre oznakowanie zdjęcia.

    Pamiętaj aby wytłumaczyć pacjentowi jak będzie wyglądało badanie. Czasem warto poprosić pacjenta o nabranie powietrza kilkukrotnie przed wykonaniem badania, aby dobrze się przygotował.

    Zawsze pamiętaj o tym, aby po zdjęciu powiedzieć pacjentowi, że może już oddychać!

    RTG żeber w projekcji AP

    Zdjęcie rentgenowskie żeber w projekcji PA jest specyficzną projekcją wykonywaną w celu diagnostyki tylnych łuków żebrowych
    W przeciwieństwie do standardowego zdjęcia klatki piersiowej, ta projekcja wymaga zmniejszenia napięcia lampy (kV) i zwiększenia natężenia prądu (mAs) w celu zobrazowania struktur kostnych.

    • Pacjent stoi wyprostowany, plecami do statywu, broda uniesiona w celu wyrzutowania jej z obrazu płuc, ręce na biodrach, barki wysunięte do przodu aby łopatki znalazły się poza obrazem płuc.
    • Promień centralny jest prostopadły, należy go wypośrodkować na wysokość kręgu Th7 (lub na wysokości kąta dolnego łopatki), na środku odległości między kręgosłupem a ścianą boczną klatki piersiowej.
      Górna krawędź ok. 5cm powyżej barków.
      Dolna krawędź poniżej 12-go żebra.
    • Płuco po stronie badanej musi znajdować się na środku detektora, po bokach należy obustronnie zachować marginesy.
    • Odległość SID = 100cm
    • kV = 60/70
    • mAs = 30/40

    Na pełnym wdechu.

    Cała klatka piersiowa musi być widoczna, uwidaczniając całkowicie żebra od 1-go do 12-go.

    • broda nie powinna rzutować się na żadne struktury klatki piersiowej
    • ramiona nie mogą nakładać się na boczne części ściany klatki piersiowej 
    • łopatki są wyrzutowane poza obraz płuc
    • końce mostkowe obojczyka są w równej odległości od wyrostka kolczystego
    • minimum 10 tylnych łuków żebrowych widocznych powyżej przepony

      Wystawienie skierowania tylko i wyłącznie na RTG żeber w przypadku podejrzenia złamania ich struktury budzi kontrowersje, jednak jest to cały czas powszechnie stosowane.

      Możesz wykonać również zdjęcie RTG żeber obustronnie w projekcji PA, pamiętaj wtedy o odpowiednim umieszczeniu promienia centralnego.

      Niekiedy będzie potrzeba wykonania tego zdjęcia w dwóch projekcjach, jedna obejmować będzie górne żebra a druga analogicznie – dolne.

      Korzystając z systemu AEC upewnij się, że nie korzystasz z programu dla płuc/klatki piersiowej, ponieważ nie uzyskasz wtedy takiej ekspozycji, która będzie diagnostyczna dla struktur kostnych klatki piersiowej.

      Stawy mostkowo-obojczykowe są świetnym wskaźnikiem rotacji pacjenta podczas pozycjonowania. Jeżeli jeden staw jest szerszy od drugiego, oznacza to, że strona ta jest odsunięta od detektora.

      Pamiętaj o poprawnym oznaczeniu strony, bywa że u pacjenta istnieje dekstrokardia czy odwrócenie trzewi, gdzie szczególnie istotne jest dobre oznakowanie zdjęcia.

      Pamiętaj aby wytłumaczyć pacjentowi jak będzie wyglądało badanie. Czasem warto poprosić pacjenta o nabranie powietrza kilkukrotnie przed wykonaniem badania, aby dobrze się przygotował.

      Zawsze pamiętaj o tym, aby po zdjęciu powiedzieć pacjentowi, że może już oddychać!

      RTG żeber w projekcji skośnej PA

      Zdjęcie rentgenowskie żeber w projekcji skośnej PA jest specyficzną projekcją wykonywaną w celu diagnostyki przednich łuków żebrowych

      • Pacjent stoi wyprostowany, przodem do statywu, broda uniesiona w celu wyrzutowania jej z obrazu płuc, ręka po stronie badanej uniesiona i oparta o głowę lub statyw.
        Z takiego ułożenia należy obrócić pacjenta pod kątem 45°, tak aby strona badana była oddalona od statywu.
      • Promień centralny jest prostopadły, należy go wypośrodkować na wysokość kręgu Th7 (lub na wysokości kąta dolnego łopatki), na środku badanego obszaru.
        Górna krawędź ok. 5cm powyżej barków.
        Dolna krawędź poniżej 12-go żebra.
      • Płuco po stronie badanej musi znajdować się na środku detektora, po bokach należy obustronnie zachować marginesy.
      • Odległość SID = 100cm
      • kV = 75/85
      • mAs = 12/20

      Na pełnym wdechu.

      Cała klatka piersiowa musi być widoczna, uwidaczniając całkowicie żebra od 1-go do 12-go.

      • broda nie powinna rzutować się na żadne struktury klatki piersiowej
      • kręgosłup piersiowy widoczny na zdjęciu

        Jeżeli odpowiednio ustawisz pacjenta, to przestrzeń stawowa między głową kości ramiennej a wydrążeniem stawowym łopatki będzie otwarta (widoczna).

        Jeżeli nie wiesz którą stronę pacjenta należy odchylić podczas wykonywania zdjęcia skośnego żeber zapamiętaj następującą zasadę – wyrostek kolczysty kręgosłupa zawsze jest skierowany w kierunku strony niebadanej, tak więc niezależnie czy robisz zdjęcie skośne AP czy PA, to zawsze wyrostek kolczysty kręgosłupa będzie „patrzał” w kierunku strony niebadanej.

        Zdjęcie żeber w projekcji skośnej PA powoduje powiększenie struktur na obrazie.

        Wystawienie skierowania tylko i wyłącznie na RTG żeber w przypadku podejrzenia złamania ich struktury budzi kontrowersje, jednak jest to cały czas powszechnie stosowane.

        Korzystając z systemu AEC upewnij się, że nie korzystasz z programu dla płuc/klatki piersiowej, ponieważ nie uzyskasz wtedy takiej ekspozycji, która będzie diagnostyczna dla struktur kostnych klatki piersiowej.

        Stawy mostkowo-obojczykowe są świetnym wskaźnikiem rotacji pacjenta podczas pozycjonowania. Jeżeli jeden staw jest szerszy od drugiego, oznacza to, że strona ta jest odsunięta od detektora.

        Pamiętaj o poprawnym oznaczeniu strony, bywa że u pacjenta istnieje dekstrokardia czy odwrócenie trzewi, gdzie szczególnie istotne jest dobre oznakowanie zdjęcia.

        Pamiętaj aby wytłumaczyć pacjentowi jak będzie wyglądało badanie. Czasem warto poprosić pacjenta o nabranie powietrza kilkukrotnie przed wykonaniem badania, aby dobrze się przygotował.

        Zawsze pamiętaj o tym, aby po zdjęciu powiedzieć pacjentowi, że może już oddychać!

        RTG żeber w projekcji skośnej AP

        Zdjęcie rentgenowskie żeber w projekcji skośnej AP jest specyficzną projekcją wykonywaną w celu diagnostyki tylnych łuków żebrowych

        • Pacjent stoi wyprostowany, plecami do statywu, broda uniesiona w celu wyrzutowania jej z obrazu płuc, ręka po stronie badanej uniesiona i oparta o głowę.
          Z takiego ułożenia należy obrócić pacjenta pod kątem 45°, tak aby strona badana przylegała do statywu.
        • Promień centralny jest prostopadły, należy go wypośrodkować na wysokość kręgu Th7 (lub na wysokości kąta dolnego łopatki), na środku badanego obszaru.
          Górna krawędź ok. 5cm powyżej barków.
          Dolna krawędź poniżej 12-go żebra.
        • Płuco po stronie badanej musi znajdować się na środku detektora, po bokach należy obustronnie zachować marginesy.
        • Odległość SID = 100cm
        • kV = 75/85
        • mAs = 12/20

        Na pełnym wdechu.

        Cała klatka piersiowa musi być widoczna, uwidaczniając całkowicie żebra od 1-go do 12-go.

        • broda nie powinna rzutować się na żadne struktury klatki piersiowej
        • kręgosłup piersiowy widoczny na zdjęciu

          Jeżeli odpowiednio ustawisz pacjenta, to przestrzeń stawowa między głową kości ramiennej a wydrążeniem stawowym łopatki będzie otwarta (widoczna).

          Jeżeli nie wiesz którą stronę pacjenta należy odchylić podczas wykonywania zdjęcia skośnego żeber zapamiętaj następującą zasadę – wyrostek kolczysty kręgosłupa zawsze jest skierowany w kierunku strony niebadanej, tak więc niezależnie czy robisz zdjęcie skośne AP czy PA, to zawsze wyrostek kolczysty kręgosłupa będzie „patrzał” w kierunku strony niebadanej.

          Zdjęcie żeber w projekcji skośnej AP daje na obrazie przybliżony rozmiar struktur kostnych i mniejsze powiększenie niż w projekcji skośnej PA.

          Jeżeli musisz wykonać zdjęcie skośne AP żeber u pacjenta leżącego, wystarczy że uniesiesz jego niebadaną stronę pod kątem 45° i podeprzesz pacjenta podpórkami.

          Wystawienie skierowania tylko i wyłącznie na RTG żeber w przypadku podejrzenia złamania ich struktury budzi kontrowersje, jednak jest to cały czas powszechnie stosowane.

          Korzystając z systemu AEC upewnij się, że nie korzystasz z programu dla płuc/klatki piersiowej, ponieważ nie uzyskasz wtedy takiej ekspozycji, która będzie diagnostyczna dla struktur kostnych klatki piersiowej.

          Stawy mostkowo-obojczykowe są świetnym wskaźnikiem rotacji pacjenta podczas pozycjonowania. Jeżeli jeden staw jest szerszy od drugiego, oznacza to, że strona ta jest odsunięta od detektora.

          Pamiętaj o poprawnym oznaczeniu strony, bywa że u pacjenta istnieje dekstrokardia czy odwrócenie trzewi, gdzie szczególnie istotne jest dobre oznakowanie zdjęcia.

          Pamiętaj aby wytłumaczyć pacjentowi jak będzie wyglądało badanie. Czasem warto poprosić pacjenta o nabranie powietrza kilkukrotnie przed wykonaniem badania, aby dobrze się przygotował.

          Zawsze pamiętaj o tym, aby po zdjęciu powiedzieć pacjentowi, że może już oddychać!

          Bibliografia:

          • Bontrager K.L., Lampignano J.P., Pozycjonowanie w radiografii klasycznej dla techników elektroradiologii, Wrocław 2015
          • Herring W., Learning Radiology, Fourth edition, 2020
          • www.radiopaedia.org